⚖️ Mevzuat ve Haklar
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında temel bilgiler.
❓ İşçinin hakları nelerdir?
6331 sayılı kanuna göre çalışanların başlıca hakları:
- Riskler hakkında bilgilendirilme — İşyerindeki tehlike, risk ve korunma yöntemleri hakkında eğitim alma hakkı
- KKD kullanımı — Ücretsiz, CE uygunluğu olan kişisel koruyucu donanım sağlanması
- İSG eğitimi — İşe giriş ve periyodik eğitim alma hakkı
- Tehlikeli durumu durdurma — Ciddi ve yakın tehlike halinde çalışmayı durdurma ve alandan ayrılma
- Muayene ve test — İşe giriş/periyodik sağlık muayeneleri
- Çalışan temsilcisi — Tehlikeli sınıfta temsilci seçme hakkı
- Destek elemanı — Yangın, acil durum, tahliye ve ilk yardım eğitimi alma
❓ İşverenin yükümlülükleri nelerdir?
İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür:
- Risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak (tehlike sınıfına göre 6/4/2 yılda bir güncelleme)
- İSG profesyoneli görevlendirmek (tehlike sınıfına göre A/B/C sınıfı uzman, işyeri hekimi)
- Acil eylem planı, yıllık çalışma ve eğitim planları hazırlamak
- KKD sağlamak, bakımını yapmak, kullanım eğitimi vermek
- İş ekipmanları periyodik kontrol ve bakım
- Ortam ölçümleri (gürültü, toz, aydınlatma, termal konfor vb.)
- İş kazası ve ramak kala bildirim ve kayıt tutma
- Çalışana uygun iş — Sağlık raporuna göre yerleştirme
❓ Risk değerlendirmesi nedir?
Risk değerlendirmesi; işyerinde bulunan tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerden kaynaklanan risklerin analiz edilmesi ve kontrol tedbirlerinin planlanması sürecidir.
- Yasal dayanak: 6331 sayılı Kanun Md. 10, İSG Yönetmeliği
- Metot: Fine-Kinney (P×F×E), 5×5 L tipi matris, PHA vb.
- Adımlar: Tehlike tanıma → Risk analizi → Kontrol önlemleri → İzleme ve gözden geçirme
- Sıklık: Tehlike sınıfına göre az tehlikeli 6, tehlikeli 4, çok tehlikeli 2 yılda bir veya iş değişikliğinde güncellenir
- Sorumlu: İşveren; A sınıfı İSG uzmanı ile birlikte yürütülür
Uygulamadaki Risk Analizi (Excel) özelliğiyle 100 maddelik sektöre özel risk değerlendirmesi taslağı oluşturabilirsiniz. Tehlike sınıfı için NACE / Tehlike Sınıfı bölümüne bakabilirsiniz.