Tehlike Sınıfı ve NACE Kodu Nasıl Belirlenir?

İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin neredeyse tamamı işyerinin tehlike sınıfına bağlıdır. Eğitim süreleri, belge yenileme aralıkları ve muayene periyotları bu sınıfa göre değişir. Peki sınıf nasıl belirlenir?

Üç tehlike sınıfı

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde işyerleri üç tehlike sınıfından birinde yer alır:

  • Az tehlikeli
  • Tehlikeli
  • Çok tehlikeli

Sınıf, işyerinin binasına ya da büyüklüğüne göre değil, yürüttüğü faaliyetin niteliğine göre belirlenir. Örneğin bir ofis ile bir inşaat sahası farklı sınıflarda yer alır.

NACE kodu nedir?

NACE, ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması için kullanılan standart bir kodlama sistemidir. Türkiye'de işyerlerinin faaliyet alanları NACE Rev.2 sistemine göre kodlanır. Kod, faaliyeti sektör düzeyinden başlayarak ayrıntıya inen bir yapıyla ifade eder; her faaliyet için ayrı bir kod bulunur.

Sınıfı belirleyen belge: Tehlike Sınıfları Tebliği

İşyerinin tehlike sınıfı, "İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği" ile belirlenir. Tebliğin ekindeki listede NACE Rev.2 kodları ile bu kodlara karşılık gelen tehlike sınıfları yer alır. Yani yapılacak iş, işyerinin doğru NACE kodunu bulmak ve listeden o kodun karşısındaki sınıfa bakmaktır.

Adım adım: tehlike sınıfı nasıl bulunur?

  1. Ana faaliyeti belirleyin. İşyerinin asıl işi nedir? Birden fazla faaliyet varsa, işyerinin ana faaliyetine göre kod seçilir.
  2. NACE kodunu bulun. Genellikle vergi levhasında veya SGK işyeri kayıtlarında işyerinin faaliyet kodu yer alır. Elinizde yoksa faaliyet konusuna göre kod listesinde arama yapın.
  3. Tebliğdeki listeyle eşleştirin. Güncel Tebliğ listesinde bu kodu bulun ve karşısındaki tehlike sınıfını okuyun.
  4. Kayıt altına alın. Bulduğunuz sınıfı ve dayandığınız kodu işyeri dosyasında not edin.

Sık karşılaşılan karışıklıklar

Ana faaliyet ile yan faaliyet

Bir işyeri hem üretim yapıp hem de küçük bir mağaza işletebilir. Tehlike sınıfı için esas alınan, ana faaliyettir. Yan faaliyetlerin risklerini ise yine de risk değerlendirmesinde ayrıca ele almak gerekir; çünkü sınıf az tehlikeli olsa bile belirli bir alandaki tehlike yüksek olabilir.

Eski ve yeni kod listeleri

Tebliğ listeleri zaman içinde güncellenebilir. Bu nedenle eski bir dosyadaki sınıfa güvenmek yerine, her yeni işyeri kaydında ve belirli aralıklarla güncel listeyi kontrol edin.

Yanlış koda göre hareket etmek

Yanlış NACE kodu seçilirse tehlike sınıfı ve buna bağlı tüm süreler yanlış hesaplanır. Bu yüzden emin olmadığınız durumlarda işverenle ve yetkili kurumlarla teyit etmek önemlidir.

Sınıfın uygulamadaki etkisi

Tehlike sınıfı belirlendikten sonra şunlar bu sınıfa göre planlanır:

  • Çalışan İSG eğitimi süresi ve tekrar sıklığı
  • Risk değerlendirmesi ve acil durum planının yenilenme süresi
  • Periyodik sağlık muayenesi aralığı

Bu süreleri tek tek görmek için İSG eğitim süreleri ve yenileme rehberine bakabilirsiniz.

Birkaç örnek düşünce

Tehlike sınıfını sezgiyle tahmin etmek yanıltıcı olabilir. Bir işyeri "temiz" görünse de faaliyeti yüksek tehlikeli olarak sınıflandırılmış olabilir; tersine gürültülü ve yoğun görünen bir yer az tehlikeli olabilir. Bu yüzden her zaman faaliyetin NACE kodunu esas alın, görüntüye veya deneyime göre karar vermeyin. Özellikle yeni bir işyeriyle çalışmaya başladığınızda ilk işiniz, kodun ve sınıfın teyit edilmesi olmalıdır.

Aynı çatı altında farklı faaliyetler yürüten kuruluşlarda her faaliyetin ayrı ayrı tanımlanması ve risk değerlendirmesinde ayrı bölümler olarak ele alınması, ihmal edilen alanların ortaya çıkmasını sağlar.

Neden bu kadar önemli?

Tehlike sınıfı yanlış belirlenirse eğitim süreleri eksik kalabilir, belgeler geç yenilenebilir ve çalışanlar gerekli korumadan yoksun kalabilir. Bu nedenle sınıf tespiti, işyeriyle çalışmaya başlarken yapılan ilk ve en temel kontrollerden biridir.

Şüphe durumunda ne yapılır?

Faaliyetin hangi koda girdiği net değilse, işverenden faaliyet konusunu ayrıntılı olarak öğrenin, kayıtlardaki faaliyet kodlarını kontrol edin ve gerekirse yetkili kurumdan görüş alın. Karar verirken dayandığınız kaynağı ve tarihi not etmek, ileride sorulduğunda gerekçenizi gösterebilmenizi sağlar.

İşyeri kaydı tutarken dikkat edin

Her işyeri için faaliyet konusu, NACE kodu, tehlike sınıfı ve bu bilgiyi kontrol ettiğiniz tarih birlikte saklanmalıdır. İşyeri faaliyetini değiştirdiğinde ya da yeni bir faaliyet ekleyip ana faaliyeti kaydırdığında kod ve sınıf yeniden gözden geçirilmelidir.

Uygulamayla nasıl yapılır

İş Güvenliği Takip Sistemi'nde işyerlerinizi ve faaliyet bilgilerini kaydederek dosyalarınızı düzenli tutabilirsiniz. Tehlike sınıfını her zaman güncel Tebliğ listesinden doğrulayın. Web uygulamasında deneyin.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; güncel mevzuatı kontrol edin.